Fikri Mülkiyet Hukukun da bu hafta

Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), 2026 yılında geçerli olacak kapsamlı ücret tarifelerini kamuoyuyla paylaştı; buna göre tek sınıflı marka başvuru ücreti 2.820 TL, marka tescil ücreti 7.010 TL ve marka karara itiraz ücreti ise 2.720 TL olarak belirlendi. Çok sınıflı başvurular, Madrid Protokolü kapsamındaki uluslararası işlemler ile coğrafi işaretler ve geleneksel ürün adlarına yönelik itiraz ücretleri de revize edilerek güncellendi. Söz konusu tarife değişiklikleri, 2026 yılı başından itibaren tüm başvuru, tescil, itiraz ve yeniden inceleme süreçlerinde uygulamaya girecektir.

TÜRKPATENT, 24 Ekim 2025 itibarıyla marka başvuru sahiplerine yönelik tescil bildirimlerini otomatik sisteme geçirerek 27.436 bildirimi otomasyon aracılığıyla tamamladı. 2025 Faaliyet Raporu'na göre bu gelişme, kurumun dijital dönüşüm sürecinin önemli bir adımını oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra marka iptal taleplerine ilişkin ek süre tanınması ve delil sunma gibi yeni çevrim içi işlem adımları da EPATS sistemine entegre edilmiştir.

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) verilerine göre, Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) kapsamında 2025 yılında yapılan uluslararası patent başvuruları bir önceki yıla kıyasla yüzde 0,7 artışla 275.900 adede ulaştı. Bu artışın itici güçleri arasında dijital iletişim ve yarı iletken teknoloji alanları ön plana çıkarken, söz konusu büyüme ekonomik zorluklara rağmen küresel inovasyon faaliyetlerinin sürdüğünü ortaya koymaktadır. WIPO raporu aynı zamanda teknoloji alanlarına ve öncü başvuru yapan ülkelere göre ayrıntılı bir dağılım da sunmaktadır.

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi, 2025 yılında fikri mülkiyet, inovasyon ve teknoloji alanında toplam 1.461 uyuşmazlığı yönetmiş olup bu rakam 2024 yılına kıyasla %70 oranında bir artışa işaret etmektedir. WIPO'nun fikri mülkiyet ve telif hakkı ofisleriyle yürüttüğü ortak yönetim programının kullanımı yıllık bazda %87 artarken, WIPO Arabuluculuk ve Tahkim Kuralları kapsamındaki davalar %42 oranında büyümüştür. Bu veriler, uluslararası fikri mülkiyet uyuşmazlıklarının çözümünde alternatif uyuşmazlık çözüm (AUÇ) mekanizmalarına olan bağımlılığın hızla arttığını açıkça ortaya koymaktadır.

ABD Telif Hakkı Ofisi, 2025 yılı boyunca yayımladığı kapsamlı rapor serisinde (ikinci bölüm Ocak 2025, üçüncü bölüm Mayıs 2025) yapay zeka tarafından üretilen eserlerin telif hakkı korumasından yararlanamayacağını kategorik biçimde ortaya koymuştur. Belirleyici ölçüt, insan katkısının salt bir komut (prompt) girişinin ötesine geçerek telif hukuku anlamında 'eser sahipliği' düzeyine ulaşması, yani ifade unsurlarının yeterli nitelik ve nicelikte insan tarafından seçilmesi ya da düzenlenmesi olarak tanımlanmıştır. Tamamen yapay zeka kaynaklı çıktılar mevcut ABD hukuku çerçevesinde koruma dışında tutulmakta; bu durum yapay zeka araçlarını kullanan bireyler ve kurumlar açısından ciddi bir hukuki belirsizlik ortamı doğurmaktadır.