🎨

Fikri Mülkiyet ve Moda Hukuku Bülteni

Sayı 6 · 12 Ağustos 2026

IP ve Moda Bülten de bu hafta

📰 Bu Sayıda

IPKat'ın duyurduğuna göre, 6. Yıllık ChIPs Avrupa Zirvesi, 19 Kasım 2026 tarihinde Portekiz'in başkenti Lizbon'da gerçekleştirilecektir. Bu yılki zirvenin teması 'Sınırda: Akıllı Bir Çağ için Liderlik' olarak belirlenmiş olup etkinlik; yargıçları, sektör liderlerini ve hukuk uygulayıcılarını bir araya getirecektir. Zirvede odak noktası, Bilgi Çağı'ndan Yapay Zeka Çağı'na geçiş sürecinin yönetimi ve bu dönüşümün fikri mülkiyet hukuku üzerindeki etkileri olacaktır.

Neden Önemli?

Yapay zeka ve teknoloji odaklı bu uluslararası zirve, fikri mülkiyet hukukundaki güncel gelişmeleri takip eden Türk hukuk profesyonelleri için önemli bir bilgi ve ağ kurma platformu sunmaktadır. Türkiye'nin AB uyum süreci ve dijital dönüşüm politikaları göz önünde bulundurulduğunda, bu tür etkinliklerde elde edilecek bilgiler doğrudan uygulamaya yansıtılabilir niteliktedir.

AB Genel Mahkemesi, bir AB tasarımının geçerliliğine itiraz eden tarafların patent belgelerini 'önceki tasarım' olarak ileri sürerken yalnızca spesifik görsellere/illüstrasyonlara dayanabileceğine hükmetti. Mahkeme, patent belgesinin bütününde yer alan geniş kapsamlı teknik açıklamaların bireysel karakter değerlendirmesinde dikkate alınamayacağını açıkça ortaya koydu. Bu karar, AB tasarım hukukunda geçersizlik başvurularının kapsamını ve delil standartlarını doğrudan etkileyen önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

Neden Önemli?

Türk hukuk profesyonelleri açısından bu karar, AB tasarım tescillerine yönelik geçersizlik süreçlerinde patent belgelerine dayanan itirazların nasıl yapılandırılması gerektiğini belirleyen kritik bir rehber niteliğindedir. Türkiye'nin AB ile paralel yürüttüğü fikri mülkiyet mevzuatı uyum süreci ve Türk müvekkillerin AB pazarındaki tasarım hakları göz önüne alındığında, bu içtihadın pratik önemi büyüktür.

İngiltere ve Galler Temyiz Mahkemesi'nin JJH Enterprises Limited - Microsoft Corporation davasında verdiği karar çerçevesinde telif hakkı tükenmesi doktrini ele alınmıştır. Alman Federal Yüksek Mahkemesi'nin USM Haller II davası (I ZR 96/22), tasarım ve fikri mülkiyet alanında önemli hukuki sonuçlar doğuran bir içtihat olarak raporlanmıştır. Her iki karar da Avrupa genelinde fikri mülkiyet hukukunun gelişimine ilişkin önemli değerlendirmeler sunmaktadır.

Neden Önemli?

Telif hakkı tükenmesi ilkesi, dijital ürünlerin ikinci el satışı ve lisanslama uygulamaları bakımından Türk hukuk pratiğini de doğrudan etkileyebilecek bir Avrupa içtihadı oluşturmaktadır. Alman Yüksek Mahkemesi'nin USM Haller II kararı, endüstriyel tasarım koruması alanında emsal niteliği taşıyarak Türkiye'deki benzer davalara yol gösterici olabilir.

İngiltere Fikri Mülkiyet Ofisi tarafından desteklenen 'Harmony' projesi çerçevesinde Liverpool Üniversitesi MusicFutures araştırma grubu, müzik ve oyun endüstrilerinin hukuki açıdan kesişim noktalarını ele alan bir yuvarlak masa toplantısı düzenlemiştir. Söz konusu çalışma, iki sektörün giderek artan iş birliği potansiyelini ve bu potansiyelin doğurduğu fikri mülkiyet meselelerini mercek altına almaktadır. Müzik lisanslaması, telif hakkı devri ve oyun içi müzik kullanımına ilişkin hukuki belirsizlikler, endüstriler arası iş birliğinin önündeki temel engeller olarak öne çıkmaktadır.

Neden Önemli?

Türkiye'de dijital oyun sektörünün ve müzik yayın platformlarının hızla büyümesi, müzik lisanslama ve telif hakkı uyuşmazlıklarını giderek daha kritik bir alan hâline getirmektedir. İngiltere'nin bu alandaki politika gelişimi, Türk uygulaması ve potansiyel AB uyum süreçleri açısından emsal niteliği taşıyabilir.

Meta, Instagram bünyesinde 'Muse Image' adlı yeni bir yapay zeka özelliğini piyasaya sürdü; bu özellik, bir kullanıcının kamuya açık bir profili etiketlemesi durumunda söz konusu kişinin görsellerinin yeni yapay zeka görselleri üretmek amacıyla yeniden kullanılmasına olanak tanıdı. Özelliğin kısa sürede ciddi kişisel veri ve mahremiyet ihlali kaygılarına yol açması üzerine Meta, Instagram'ın 'yeniden kullan + yapay zeka' ayarını birkaç gün içinde geri çekerek hizmetten kaldırdı. Bu gelişme, sıradan bireylerin rızaları olmaksızın yapay zeka manipülasyonunun nesnesi hâline gelebileceğini somut biçimde ortaya koydu ve platformların yapay zeka araçlarını kullanıma sunarken tabi oldukları hukuki yükümlülüklere ilişkin tartışmaları alevlendirdi.

Neden Önemli?

Bu gelişme; Türk hukuk profesyonelleri açısından kişisel verilerin korunması (KVKK/GDPR), kişilik hakları ve yapay zeka aracılığıyla gerçekleştirilen görsel manipülasyona karşı hukuki güvenceler bağlamında kritik emsal niteliği taşımaktadır. Özellikle sosyal medya platformlarının kullanıcı içeriklerini yapay zeka eğitimi veya üretiminde kullanmasının hukuki sınırlarına ilişkin yerel ve AB mevzuatı çerçevesinde değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

AB Genel Mahkemesi, T-591/24 sayılı davada ARMUNIA ve ARYUNA ilaç markaları arasındaki karışıklık ihtimaline ilişkin değerlendirmesinde, ilaç sektöründeki tüketicilerin dikkat düzeyini belirleyici unsur olarak ele aldı. Mahkeme, COVID-19 pandemisinin ardından tüketicilerin sağlık ve ilaç terminolojisine daha aşina hale gelmesine karşın, ortalama tüketicinin ilaç ürünleri söz konusu olduğunda yüksek düzeyde dikkat gösterdiği yönündeki yerleşik içtihadını korudu. Söz konusu karar, fonetik ve görsel benzerlik analizinin yanı sıra ilgili tüketici kitlesinin niteliğinin marka karışıklığı değerlendirmesindeki belirleyici rolünü bir kez daha teyit etmektedir.

Neden Önemli?

Bu karar, Türk marka avukatları ve ilaç sektöründe faaliyet gösteren şirketler açısından önem taşımakta olup AB Genel Mahkemesi'nin ilaç markalarında tüketici dikkat standardına ilişkin tutarlı yaklaşımı, Türkiye'deki benzer marka uyuşmazlıklarında emsal niteliğinde değerlendirilebilir. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) kararlarına itiraz süreçlerinde AB içtihadından yararlanılması bakımından güncel bir referans sunmaktadır.

💼 Uygulayıcı İçin Çıkarımlar

→Fikri mülkiyet, teknoloji hukuku veya yapay zeka alanında çalışan Türk avukatlar, 19 Kasım 2026 tarihli ChIPs Avrupa Zirvesi'ni takvimlere not etmeli ve katılım imkânlarını araştırmalıdır. Uluslararası yargıç ve uzmanlarla kurulacak doğrudan diyalog, özellikle AB uygulamalarını yakından izlemek açısından değerli bir fırsat sunacaktır.
→AB tasarım geçersizlik başvurularında patent belgelerine dayanan avukatlar, itirazlarını belgenin genel açıklamalarına değil yalnızca somut görsel illüstrasyonlara (çizimler, şekiller) dayandırmalı ve bu görselleri 'önceki tasarım' olarak açıkça tanımlamalıdır. Mevcut veya planlanan geçersizlik başvurularının bu içtihat ışığında yeniden değerlendirilmesi önerilir.
→Yazılım lisanslama ve dijital içerik dağıtımı alanında çalışan avukatlar, JJH/Microsoft kararının telif hakkı tükenmesine getirdiği yorumu incelemeli ve müvekkil sözleşmelerini bu içtihat ışığında gözden geçirmelidir. Tasarım hukuku alanındaki avukatlar ise USM Haller II kararının gerekçelerini takip ederek Türk mahkemelerinde kullanabilecekleri karşılaştırmalı hukuk argümanlarını hazırlamalıdır.
→Oyun geliştirici veya müzik yapımcılarına hukuki danışmanlık veren avukatların, müzik senkronizasyon lisansları ve oyun içi müzik kullanım sözleşmelerindeki fikri mülkiyet şartlarını yeniden gözden geçirmesi önerilir. Harmony projesi çıktıları, sektöre özgü sözleşme standartlarının şekillenmesinde yol gösterici olabilir.
→Teknoloji şirketlerine hukuki danışmanlık veren avukatlar, yapay zeka destekli özelliklerin kullanıma sunulmasından önce KVKK, AB Yapay Zeka Yönetmeliği ve GDPR uyum değerlendirmelerini zorunlu hâle getirmeli ve kullanıcı rızasına ilişkin açık politikalar geliştirilmesini tavsiye etmelidir. Ayrıca sosyal medya kullanıcılarını temsil eden avukatlar, bu tür ihlallerde kişilik hakları ile veri koruma hükümleri çerçevesinde tazminat taleplerini değerlendirmelidir.
→İlaç sektöründe marka tescili veya itiraz süreçlerini yürüten avukatlar, benzerlik analizinde yalnızca fonetik/görsel karşılaştırmayla yetinmeyip hedef tüketici kitlesinin (reçeteli/reçetesiz ilaç kullanıcısı, sağlık profesyoneli) dikkat düzeyini ayrıca belgelemeli ve dosyaya yansıtmalıdır. Sağlık okuryazarlığının artmasının tek başına tüketici dikkat standardını düşürmediği bu kararla teyit edildiğinden, benzer argümanlara dayanan itirazlarda strateji buna göre şekillendirilmelidir.