Tahkim Haberlerinde bu hafta

GAR Live Enerji Uyuşmazlıkları Konferansı'nda açılış konuşması yapan deneyimli tahkim avukatı John Beechey, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki süregelen aksaklıkların tetiklediği mücbir sebep taleplerinin hukuki boyutlarını ele aldı. Beechey, bu gelişmelerin sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmesinde 'gerçek bir imkânsızlık' yarattığını ispat etmek zorunda kalacak taraflar açısından kritik ve 'eşsiz' bir an oluşturduğunu vurguladı. Bu süreçte tarafların yalnızca ticari güçlük veya ekonomik zorluk iddiasının değil, fiilî ve aşılamaz bir imkânsızlığın ispatını sunmaları gerektiği konusunda uyarıda bulunuldu.

İspanyol uluslararası hakem Bernardo Cremades, Meksika Tahkim Enstitüsü'nün yıllık konferans serisinin ikincisinde önemli bir uyarıda bulunarak hâkimlerin halk oylamasıyla seçilmesi uygulamasının tarafsız ve bağımsız bir yargı sistemine giden yolu kapattığını savundu. Cremades, Meksika'nın benimsediği yargı seçim modelinin hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı ilkeleriyle bağdaşmadığını vurgulayarak bu sistemin uluslararası yatırımcılar açısından ciddi riskler doğurduğunu belirtti. Konuşmacı, söz konusu ortamda yatırım tahkiminin pek çok durumda hak arayışı için mevcut olan tek etkin mekanizma hâline geldiği konusunda uluslararası hukuk camiasını uyardı.

Global Arbitration Review, yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözümü (ISDS) süreçlerinde giderek önem kazanan etik sorunları ve bu sorunların tahkim pratikleri üzerindeki etkilerini mercek altına almaktadır. Hakem bağımsızlığı, çıkar çatışması, üçüncü taraf finansmanı (third-party funding) ve şeffaflık eksikliği gibi etik kırılma noktaları, uluslararası tahkim camiasında yoğun tartışmalara konu olmaktadır. Bu gelişmeler, ICSID kuralları ve UNCITRAL tahkim kuralları çerçevesinde etik standartların yeniden değerlendirilmesi ihtiyacını gündeme getirmekte ve tahkim kurumlarını reforma zorlamaktadır.

Boston merkezli bağımsız hakem Philip O'Neill, yapay zekanın geleneksel tahkim çerçevelerini zorluyan yeni tür uyuşmazlıklar doğurduğunu ileri sürmektedir. Bu uyuşmazlıklar yalnızca usul meselelerini değil; YZ sistemlerinin güvenilirliği, beyanlar ve olasılıksal karar alma süreçlerine ilişkin esasa dair hukuki soruları da kapsamaktadır. Söz konusu gelişme, tahkim kurumlarının ve hakemlerin YZ'ye özgü uyuşmazlık türlerini ele almak için mevcut kural ve metodolojilerini yeniden gözden geçirmesi gerektiğine işaret etmektedir.