Tahkim Bülteninde Bu hafta

Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesi (SICC), Hindistan merkezli Tata grubu aleyhine verilen yaklaşık 500 milyon ABD doları tutarındaki SIAC tahkim ödülünü onadı; söz konusu uyuşmazlık, Rusya'nın ücra bir bölgesindeki kömür yatağına ilişkindir. Tata grubu, hakem heyetinin doğal adalet ilkelerini ihlal ettiğini ve önyargılı davrandığını öne sürerek 'şans kaybı' (loss of a chance) tazminatına dayalı kararın iptalini talep etmiş, ancak bu argümanlar mahkeme tarafından reddedilmiştir. Söz konusu karar, uluslararası tahkim hukukunda nadir uygulanan 'şans kaybı' tazminat teorisinin tanınması bakımından emsal niteliği taşımaktadır.

Libya Merkez Bankası'nın bir kolu, Burkina Faso'nun yerel bankacılık ortak girişimini millileştirmesi üzerine ICSID (Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözüm Merkezi) nezdinde tahkim davası başlatmıştır. Dava, devlet eliyle gerçekleştirilen kamulaştırma işleminin uluslararası yatırım hukuku kapsamında yatırımcı koruma standartlarını ihlal edip etmediği sorusunu gündeme getirmektedir. Bu uyuşmazlık, Afrika kıtasında artan millileştirme eğilimlerinin uluslararası tahkim alanındaki yansımalarına somut bir örnek teşkil etmektedir.

Malezya'ya ait devlet destekli İslami finansal kuruluş, Mekke'de hacılar için konaklama sağlamaya yönelik başarısız bir ortaklık anlaşmazlığından doğan 240 milyon ABD Doları tutarındaki tahkim kararının tanınması ve tenfizi için Suudi Arabistanlı bir otel işleticisi aleyhine girişimde bulunmuştur. Söz konusu uyuşmazlık, uluslararası İslami finans işlemleri ile hac hizmetleri sektöründeki yatırım ortaklıklarının çöküşünden kaynaklanan hukuki riskleri gündeme taşımaktadır. Davanın uluslararası boyutu, tahkim kararlarının Suudi Arabistan gibi farklı hukuk sistemlerine sahip ülkelerde tenfizine ilişkin ciddi prosedürel ve hukuki engelleri beraberinde getirmektedir.

Bir UNCITRAL tahkim mahkemesi, Lübnanlı bir iş insanının Hollanda'nın Karayip adası Curaçao'daki bir sigorta grubuna yönelik alınan tedbirler gerekçesiyle Hollanda Krallığı aleyhine açtığı 133 milyon ABD doları tutarındaki yatırım antlaşması talebini esastan reddetmiştir. Dava, Curaçao'da faaliyet gösteren bir sigorta şirketine ilişkin Hollanda makamlarının aldığı düzenleyici önlemlerin yatırım antlaşması kapsamındaki yükümlülükleri ihlal edip etmediği sorununu konu almaktadır. Mahkeme, söz konusu taleplerin hukuki ve maddi gerekçelerini yeterli bulmayarak davacı aleyhine sonuçlandırmıştır.

Fransız hükümeti, tahkim rejimine ilişkin mevzuatını 15 yıl aradan sonra ilk kez güncelledi ve bu düzenleme, kapsamlı bir reform sürecinin başlangıç aşaması olarak değerlendirilmektedir. Söz konusu reform sürecinin, bağımsız ve müstakil bir Tahkim Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle tamamlanması planlanmaktadır. Fransa, bu adımla uluslararası tahkim alanındaki rekabetçi konumunu güçlendirmeyi ve Paris'i küresel bir tahkim merkezi olarak daha da cazip hâle getirmeyi hedeflemektedir.

Bir Çinli gıda grubu, Şili'deki somon çiftçiliği işletmesinin eski sahiplerine karşı ikinci bir uluslararası tahkim davası açtı. Bu gelişme, Santiago mahkemelerinin lehte verilen 300 milyon ABD Dolarlık tahkim kararını iptal etmesinin ardından yaşandı. Şirket, ilk tahkim kararının ulusal mahkeme kararıyla ortadan kaldırılması üzerine hukuki mücadelesini yeni bir tahkim talebiyle sürdürme yolunu seçti.

Kolombiyalı bir gaz dağıtım şirketi, Peru hükümetiyle yaşanan tarife rejimi anlaşmazlığının ardından Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözüm Merkezi'ne (ICSID) başvurarak Peru aleyhine tahkim davası açmıştır. Davanın temelinde, Peru'nun uygulamaya koyduğu yeni tarife düzenlemesinin yatırımcının meşru beklentilerini ve ikili yatırım anlaşmalarından doğan haklarını ihlal ettiği iddiası yatmaktadır. Bu dava, enerji sektöründeki devlet düzenleyici müdahalelerinin yatırımcı-devlet tahkimine konu olma eğiliminin Latin Amerika'da sürdüğünü bir kez daha gözler önüne sermektedir.